Nacht van de VN 2007
Oorlog, armoede, honger en ziekte. De wereld is verwikkeld in uitzichtloze conflicten en de internationale verhoudingen staan op scherp. Wat valt er eigenlijk te vieren op de 62ste verjaardag van de Verenigde Naties?
Genoeg, zou je zeggen. Want de jaarlijkse Nacht van de VN trok dit jaar meer bezoekers dan ooit. Ruim 2400 jongeren kwamen naar de Amsterdamse uitgaansdriehoek Melkweg – Cinecenter – Sugar Factory voor een verkwikkende mix van lezingen en debat, theater en muziek. Een programma vol grote namen, interessante sprekers en een paar muzikale superacts: zoals Alamo Race Track, Mala Vita en C-mon & Kypski.
Alamo Race Track
Met zoveel interessante programmaonderdelen moeten er pijnlijke keuzes gemaakt worden. Dus wordt het het theater van NTGent of een workshop “Ondernemen in conflictgebieden”? Gaan we luisteren naar een tweegesprek tussen Joris Luyendijk en Ruud Lubbers, een interview met een olympisch schaatskampioen Johann Olav Koss of doen we liever mee aan een regiodebat over Birma, Darfur, Kosovo of Iran? Lastig voor de twijfelaars, maar die blijven dan toch gewoon plakken aan de Magneetbar!
De vijfde editie 2007 van de Nacht van de VN laat opnieuw zien dat grote groepen jongeren begaan zijn met de wereld. De bezoekers van de Nacht willen een betere wereld en gaan grote, complexe problemen niet uit de weg.
De Nacht vand e VN in de Amsteradmse uitgaansdriehoek Melkweg - Cinecenter - Sugar Factory
De Nacht ging over vrede en veiligheid en de millenniumdoelen. Speciale thema’s waren daarbij de rol van sport in duurzame ontwikkeling en die van het bedrijfsleven als peace-builder in conflictgebieden.
Geloofwaardigheid
In 2004 vertrok Jan Pronk als bijzonder VN-gezant naar Soedan. Maar in 2006 zetten Soedanese autoriteiten Pronk het land uit toen hij op zijn weblog zware kritiek had geuit op de Soedanese strijdkrachten en regering.
Jan Pronk
Nu neemt hij plaats in de grote gele fauteuil op het hoofdpodium in de Max. Paul Rosenmöller kijkt met hem terug op deze bewogen tijd. Pronk: ‘Mijn grootste frustratie is dat ik de tweeëneenhalf miljoen mensen die in de vluchtelingenkampen verblijven in de steek heb gelaten. Ik heb op een politieke manier voor hun gevochten. En toen is het fout gegaan. Ik was de regie kwijt. Zodra je in de politiek de controle verliest, heb je een fout gemaakt.’
Gefrustreerd, maar allerminst geknakt praat Pronk verder, strijdlustig als altijd, over de nieuwe machtsverhoudingen in de wereld, over het functioneren van de Veiligheidsraad en de rol van de VN in conflictgebieden. ‘De VN raakt zijn geloofwaardigheid kwijt. De nieuwe machtsverhoudingen zien we niet weerspiegeld in de samenstelling van de Veiligheidsraad.’ Zo pleit Pronk bijvoorbeeld voor een ‘Europeaniseringbeweging’ die tot doel heeft de EU met één stem in de Veiligheidsraad te laten deelnemen. ‘De zetel die vrijkomt kan worden vergeven aan een ontwikkelingsland.’ Ook pleit hij voor een oplossing van ‘de moeder van alle conflicten’: Israël-Palestina. Hier moet de VN zich niet laten gelijkstellen aan de EU, de VS en Rusland. Pronk: ‘De VN loopt aan de leiband van de grote leden. Dat zien de Arabieren.’
Handvest van de Aarde
Een andere prominente gast van de avond is oud-premier Ruud Lubbers. Hij is inmiddels een oude bekende op het drukbezochte evenement. En hij weet de weg in de Amsterdamse Melkweg; als een geroutineerde popster baant hij zich door kluwens groupies naar de Oude Zaal. Lubbers verzorgt hier een college over het Handvest van de Aarde, een soort manifest voor duurzame ontwikkeling, dat milieubescherming, mensenrechten, vrede en ontwikkeling centraal stelt en met elkaar verbindt. De twee jongerenvertegenwoordigers Erik Thijs Wedershoven en Sandra van Beest treden op als coreferent.
Ruud Lubbers en Joris Luyendijk
Even later schuift Lubbers aan bij publicist en Zomergastenpresentator Joris Luyendijk. De Max zit stampvol. Lubbers vertelt over zijn werk als Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen, over de beperkingen van een politicus, maar ook over meer levensbeschouwelijke zaken. Hij wijst zijn publiek er herhaaldelijk op niet te veel van regeringen te verwachten. ‘Het is onzin te denken dat de VN een soort wereldregering is die alles kan regelen. Bedrijven en NGO’s zijn veel belangrijker dan vroeger. Oefen dus ook dáár je invloed uit.’ Hij heeft een concreet advies: ‘Zorg dat je vooruitkomt in je carrière, maar besef je wel dat het belangrijkste pas daarna komt. Hoe blijf je wereldwijd connecten? Hoe gedraag je je ten opzichte van je omgeving? Hoe kies je positie?’ Hij noemt verbondenheid als tegenwicht tegen de krachten die de wereld constant dreigen te verdelen. Lubbers’ citeert Augustinus van Hippo, een theoloog en kerkvader uit de vijfde eeuw, die met zijn uitspraak, “wij zijn de tijden” een nog altijd actueel appèl doet op de ieders individuele verantwoordelijkheid.
Toppie!
De Nacht zou de Nacht niet zijn zonder de verkiezing van de nieuwe Nederlandse Jongerenvertegenwoordiger (JV). Nederland is een van de dertien landen die een speciale jongerenvertegenwoordiger uitzenden naar de VN. De eerste JV was prinses Beatrix. Tegenwoordig wordt de JV verkozen.
De kersverse jongerenvertgenwoordiger Wouter Thiebou (midden) live bij Eric Corton op Club3voor12
Vanavond nemen in een finale verkiezingsronde drie kandidaten het tegen elkaar op. Het zijn Jiska Jacobs, Wouter Thiebou en Elena Saputo. Alledrie zijn ze met hun campagneteam naar Amsterdam gekomen. En die laten van zich horen als de finalisten op het podium plaatsnemen voor een eerste debatronde.
De kandidaten zijn al weken aan het campagnevoeren. Dat is een vak apart; met optredens op radio en TV, voordrachten, lezingen – alles om zoveel mogelijk mensen te mobiliseren en hun stem uit te laten brengen. Er zijn al stemmen uitgebracht via internet en sms, maar vanavond tellen de stemmen van de bezoekers van de Nacht dubbel. Iedereen kan namelijk zijn stem uitbrengen in een van de mobiele stembussen.
Dragers van de stembus in Cinecenter
Als om tien uur de bussen sluiten, blijkt Wouter met een overtuigende meerderheid te hebben gewonnen. Hij had met zijn campagne, die hij had opgebouwd rondom het single issue schoon drinkwater, de meeste mensen weten bereiken. Binnenkort volgt hij de huidige vertegenwoordiger Sandra van Beest op en vertrekt hij naar New York. Wouter ziet het helemaal zitten: ‘Toppie’, roept hij de zaal in. Nu kijken hoe hij zich straks tot de voltallige Algemene Vergadering van de VN zal richten.
De Millenniumschoen
Waar de politiek soms faalt, slaagt de sport er vaak in om culturele verschillen of tegenstellingen te overbruggen. Sport kan een belangrijk middel zijn in duurzame ontwikkeling. Een goed voorbeeld daarvan is Right to Play, de organisatie van Johann Olav Koss. Na zijn olympische successen in 1994 richtte de Noorse schaatser een internationale humanitaire organisatie op die door sport de ontwikkeling en gezondheid van de jeugd in achtergestelde gebieden wil bevorderen.
Lornah Kiplagat krijgt de Millenniumschoen van Ernesto Hoost
Veel topsporters volgen zijn voorbeeld en zetten zich in voor ontwikkelingssamenwerking. De NCDO reikt daarom ieder jaar de Millenniumschoen Award uit. Vorig jaar was dat Aaron Winter. Nu, voor het eerst op de VN-Nacht, maakt sportverslaggeefster Mari Carmen Oudendijk de winnaar van 2007 bekend. Van de vijf genomineerden – Clarence Seedorf, Peter Winnen, Kalusha Bwalya en Lydia La Rivière-Zijdel – is het Lornah Kiplagat die de Millenniumschoen 2007 uit handen van K1 fighter Ernesto Hoost uitgereikt krijgt. Onlangs liep Kiplagat nog een spectaculair wereldrecord op de halve marathon. De Millenniumschoen krijgt zij voor de meisjesschool die zij samen met haar man in Kenia heeft opgericht. Hun Lornah Kiplagat Foundation krijgt een NCDO-subsidie van tienduizend euro.
Op de Nacht staat ook een aantal ijzersterke films geprogrammeerd. Een daarvan is de documentaire Kalusha – De droom van Zambia. De oud PSV’er en Zambiaans international was de enige speler uit de Zambiaanse selectie die niet in het vliegtuig zat dat in 1994 verongelukte. Alle inzittenden kwamen daarbij om het leven. Twaalf jaar later is Kalusha bondscoach van Zambia. Het team maakt opnieuw de reis naar Senegal voor een WK-kwalificatiewedstrijd. NOS Studio Sport volgde Kalusha en zijn team en maakten een prachtig verslag. Kalusha leidt de film zelf in.
Schoonheid als wapen
De Nacht van de VN probeert verder te kijken dan de clichés van het dagelijkse nieuws of de sjablonen van het nieuwe vijanddenken.
Kader Abdollah, Eefje Blankevoort en Paul Rosenmoller
Eefje Blankevoort is schrijfster van Stiekem mag hier alles. In het boek schrijft ze over haar bevindingen in Iran, waar ze onderzoek deed naar de propagandakunst van het Iraanse bewind, maar waarvan ze maar bar weinig terugvond in het dagelijkse leven van de jongeren met wie ze optrok. Ze leest de passage voor uit het boek die beschrijft hoe ze belandt op een feestje waar schaars geklede meisjes niet minder expliciet bubbelen dan de chica’s uit de video’s van rapper 50 Cent. “De wereld van de Ayatollahs is ineens heel ver weg,” moet ze constateren.
“Wie schoon is wil schoonheid tonen,” luidt een Perzisch gezegde. Schrijver Kader Abdollah roemt de schoonheid van de Iraanse vrouw. In Iran zijn vrouwen gedwongen chadors te dragen, lange zwarte gewaden die alles behalve hun gezicht bedekken. Hun gezicht is een ‘etalage’ geworden. Abdollah: ‘Nergens ter wereld komen zoveel neuscorrecties voor!’ De vrouwen zetten hun schoonheid in als wapen, zegt Abdollah. ‘Een niet te stuiten kracht. Hoe goed de morele politie ook haar best doet, niemand kan ze tegenhouden.’ En als het aan Abdollah ligt, leren we allemaal snel Farsi – de vierde taal van het Internet – want ‘de mooiste en de spannendste teksten van de liefde vind je op de weblogs van Iraanse vrouwen.’
Breaking news: boer koopt koe
In de Sugar Factory is men getuige van kleinschalig wereldnieuws, het nieuws dat ten onrechte maar zelden de voorpagina’s haalt. Breekbaar Nieuws is een theatervoorstelling over het alledaagse leven in Afghanistan. Nu eens niet het nieuws van weer een zelfmoordaanslag of stuitend staaltje van corrupte willekeur, maar alles over de Afghaanse Idols-winnaar, voetballende meisjes en de boer die weer een koe kan kopen.
Bert Koenders, Johann Olav Koss, Lornah Kiplagat, Jan Douwe Kroeske
In het belendende Cinecenter gaat het over de wereld van big politics. Staatssecretaris van Economische Zaken Frank Heemskerk praat met het publiek over onder meer het staatsbezoek aan India en hoe de Nederlandse regering daar het thema kinderarbeid aan de orde kan stellen. Heemskerk stelt vast dat het Nederlandse bedrijfsleven al heel ver is op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Het bleef even onzeker, maar dan komt ook kabinetsgenoot Bert Koenders, binnengevlogen. Letterlijk, want de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking komt net terug van een bijeenkomst van de Veiligheidsraad in New York. Hij kan direct verslag doen aan een publiek dat bovengemiddeld geïnteresseerd is. Nederland heeft zich op deze bijeenkomst in het bijzonder sterk gemaakt voor de mensenrechten. Een belangrijk thema dat hij persoonlijk aan de orde heeft gesteld, was verkrachting en verminking van vrouwen in conflictgebieden.
De Amsterdam Klezmerband en C-mon & Kypski gooien alle trossen los...
Koenders maakt deel uit van een panel met Kiplagat en Koss. De politicus bevestigt de bindende kracht van sport. Hij noemt de kersverse drager van de Millenniumschoen Kiplagat een bijzonder ambassadeur voor de millenniumdoelen.
Een mooie nacht! En graag tot gauw
Nieuw aan deze Nacht is dat VPRO’s Club3voor12 een drie uur durende liveregistratie uitzendt. Centraal opgesteld in de hal van de Melkweg staat radiomaker Eric Corton achter de knoppen. Hij interviewt politici, wereldgasten, artiesten en bezoekers. Ook de muziek van talloze optredens gooit hij live de ether in.
...tot in de kleine uurtjes
Om één uur ’s nachts moet Corton er een eind aan maken. Met “een mooie nacht! en graag tot gauw!” gaat bij hem de stekker eruit. Maar niet in de twee concertzalen. Daar hebben de DJ’s Laidback Luke en Aardvarck ieder beslag gelegd op twee draaitafels. Ze draaien door tot in de kleine uurtjes. En boven in de Magneetbar is de chaos echt compleet. Het inmiddels befaamde doe-het-zelf-partijtje bereikt een hilarisch hoogtepunt met bizarre verkleedpartijen en de band Hotel, die eerder nog in de Oude Zaal optrad en het nu nog eens dunnetjes overdoet. Alles voor een gratis biertje. Een mooi eind aan de vijfde editie van de Nacht van de VN.