Opening Baker & McKenzie

‘We’ve finally reached Marxism, yes! Baker & McKenzie is a Marxist enterprise! And do you know why?’ Corporate guru Dr. Kjell Nordström neemt een retorische pauze en baant zich met opgeheven vinger een weg door het auditorium op de leegstaande dertiende verdieping van het Viñolygebouw. ‘Because the workers own the critical production resources! And wasn’t that exactly what Marxist ideology intended?’ De ingeving heeft slechts korte tijd om te bezinken bij de aanwezige prominenten uit het bedrijfsleven en het landsbestuur, want de schrijver van management bestsellers Funky Business en Karaoke Capitalism is alweer drie gedachtensprongen verder en wel bij de verklaring voor het succes van voetbalclub Real Madrid. Volgens Nordström ligt dat succes besloten in de idee van de toegepaste meritocratie. Een zelfde soort meritocratie die verklaart waarom 64 van de 100 beste universiteiten ter wereld zich in de VS bevinden en niet in de EU, of waarom dit jaar alle Nobelprijzen, ‘behalve die voor de Vrede’, naar de Verenigde Staten zijn gegaan en opnieuw, niet naar de EU. Nordstöm: ‘It takes only five years for anyone here in this room to become American. But it is impossible to become Finnish.’ Dat Europa achterblijft op Amerika is niet exclusief een politieke kwestie, benadrukt de bevlogen spreker: ‘as representatives of private institutes you are free to apply the idea of meritocracy in your own organization as of next Monday.’ Het zal zich lonen, voorziet Nordström: ‘Europe is a fantastic power house, we sit on a big box but we can’t open it. Those who can open the box will have the brighter future.’

In de lounge van het Baker & McKenzie House

Uit het oude centrum van Amsterdam schiet een felle regenboog de lucht in. Donkere regenwolken scheren langs een waterblauwe hemel. Op de A10 stokt de avondspits in beide richtingen en vanuit de wolken boven het IJsselmeer glijden vliegtuigen in een sierlijk dalende lijn naar het nabijgelegen Schiphol. Het zicht draagt ver vanaf de dertiende verdieping van het Viñolygebouw, ‘het gebouw met de scheur’. Zelfs de duinen zijn te zien, de Corusfabriek bij IJmuiden en de Amsterdamse haven. Rondom verrijzen hoge kantoren; aan de Amsterdamse Zuidas ontwikkelt zich een zakelijk centrum dat zich wil meten met de Potzdammerplatz, de Canary Wharf en La Défence.

Een opmerkelijke nieuwkomer die vormgeeft aan deze ambitie is het Baker & McKenzie House, ‘het rode gebouw met het groene dak’ van het toonaangevende advocatenkantoor Baker & McKenzie. Baker & McKenzie heeft definitief afscheid genomen van het Leidseplein. Het oude centrum is verruild voor het nieuwe stadshart aan de logistieke slagader.

Corporate guru Kjell Nordström

Ter gelegenheid van de officiële opening organiseert het internationale advocatencollectief in samenwerking met het Ministerie van Economische Zaken en de Gemeente Amsterdam een symposium rondom de vraag hoe Nederland zich dient te bewegen in een almaar globaliserende wereld. Baker & McKenzie staat namelijk midden in deze globale processen. Niet voor niets heeft het kantoor voor haar nieuwe onderkomen gekozen voor het sterk opkomende internationale zakelijke centrum aan de Zuidas. Een uitvalsbasis van waaruit nieuwe gronden zullen worden verkend. Dit symposium geeft een gelegenheid tot reflectie. De deelnemers aan het symposium zijn vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven, wetenschappers, politici en bestuurders. Gezamenlijk betreden zij Nieuwe Grond. En zelfs heel letterlijk. Op verzoek van dagvoorzitter Lennart Booij stappen de ruim 150 deelnemers door het witte bouwstof naar de hen toegekende discussiearena’s die her en der staan opgesteld op het nog ruwe beton. Want eerst is het tijd voor wat mind gym. In  twaalf rondetafelgesprekken gaat het onder meer over daadkracht versus polderen, over de ontwikkeling van nieuwe markten, over het ongekende potentieel van de jongeren uit Amsterdam Nieuw West, over internationale netwerken, over wonen en werken op de Zuidas of over de vorming van Amstelmere, de twee naar elkaar toegroeiende stedelijke kernen van Amsterdam en Almere.

In zijn openingswoord noemt Maarten van der Lande, managing partner van Baker & McKenzie het bureau ‘een exponent van de global enterprise, een wereldomspannend netwerk met een sterke locale verankering in 38 landen.’ Het werk van het advocatenbureau wordt bepaald door de globalisering en Nederland neemt in die globalisering een prominente plaats in, zegt Van der Lande. Hij legt de vraag voor wat Nederland moet doen om voor buitenlandse bedrijven een interessante vestigingsplaats te zijn. En op welke onderdelen van de global enterprise Nederland zich dan zou moeten richten. Hoe gaat de Zuidas hierop anticiperen? Hij heeft Dr. Kjell Nordstöm uitgenodigd om de contouren van de nieuwe global economy te schetsen, een economie waarvan talent en innovatie de motor zijn. ‘Finding the right people is key.’

Jos van Vlijmen, die na het verbale geweld van de Zweedse professor opmerkt alleen de schoenmaat met hem gemeen te hebben, spreekt in zijn column over veranderende arbeidsverhoudingen. Hij ziet een krimpende beroepsbevolking die moet concurreren met hoger opgeleiden uit China, India en Oost-Europa. Hieruit vloeit de noodzaak voort om ‘het begrip arbeid en onze werkcarrière een nieuwe betekenis te geven.’ Van Vlijmen is partner arbeidsrecht en voorzitter van de Europese Arbeidsrechtpraktijk van Baker & Mckenzie. Als flexibiliteit de toekomst heeft, dan tekent de starheid van de Nederlandse praktijk hier schraal bij af. Al jaren wordt gesproken over een vereenvoudiging van het ontslagrecht, maar daar lijkt maar weinig van terecht te komen. Nederland staat op een keerpunt waarbij, volgens Vlijmen, ‘empowerment van de werknemer centraal staat. Van Vlijmen: ‘We zullen onszelf moeten transformeren van werkers tot carrièreplanners.’ Hij  zet het mes in de ‘eeuwige secundaire arbeidsvoorwaarden’ en concentreert zich op wat hij de ‘tertiaire arbeidsvoorwaarden’ noemt: ‘permanente scholing en vorming.’ Hij heeft een paar concrete ideeën, zoals investeren in onderwijs en het fiscaal belonen van het carrièreplan van werknemers. Pensioenbreuken, opleidingsmaanden en opfriscursussen mogen fiscaal worden gestimuleerd. Een Nieuw Walden? Een Nederland dat meetelt, waar bedrijven zich vestigen en waar het goed werken is? Van Vlijmen gelooft er in. ‘Leve de nieuwe werknemer!’ sluit hij zijn column af, ‘een mens met een werkende carrière, aangemoedigd door voorgangers en rolmodellen, ondersteund door een uit de as herrezen organisatie: de nieuwe vakbond.’

Karien van Gennip ziet het gebouw al liggen maar staat nog vast op de Ring, mag Lennart Booij melden aan de burgemeester van Almere Annemarie Jorritsma. Jorritsma heeft plaatsgenomen op het podium voor een tweegesprek met de Staatssecretaris van Economische Zaken. Jorritsma is behalve burgemeester van de snelgroeiende gemeente in de Flevopolder ook lid van de Commissie Noordvleugel. Ze legt uit dat dit één van de vijf commissies is die uitvoering moeten geven aan de gebiedsgerichte economische programma’s die zijn neergelegd in de nota Pieken in de Delta. De Noordvleugel omvat de Randstad en bestaat uit de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland. In de commissie werken overheid, bedrijfsleven en kennisinstituten samen.

Op de dertiende verdieping van het belendende Viñolygebouw

Dan betreedt Van Gennip de Nieuwe Grond. Nauwelijks ‘koud binnen’ geeft ze onmiddellijk een toelichting op de nota Pieken in de Delta: ‘Bij onze analyses constateerden we dat de achterstanden in Nederland meevielen en we zagen dan ook geen basis meer voor achterstandbeleid. In plaats daarvan zijn we ons gaan concentreren op segmenten die ergens in uitblinken. Als je namelijk investeert in iets waar je goed in bent, dan heeft dat een grote uitstraling en het leidt tot een verhoogde dynamiek.’ De Amsterdamse Zuidas wordt gezien als een van die pieken.

Beide politici zien een noodzaak voor een cultuuromslag. Van Gennip: ‘We moeten naar een meer Angelsaksisch model, waarin meer risico’s worden genomen en waar naar prestatie beloond wordt.’ Ze ziet jobhoppen als een positieve levensstijl die meer kennis in huis brengt. Jorritsma: ‘Wij nemen genoegen met het gemiddelde, dat zie je in ons universitaire systeem. We zouden meer ongelijkheid moeten toestaan.’ Ook pleiten de politici voor een sterkere samenwerking tussen het bedrijfsleven en het hoger onderwijs. Vooral in het MKB gebeurt veel te weinig aan Research & Development. Van Gennip wil dat contact stimuleren.

Arthur del Prado, Lodewijk Asscher en Gerlach Cerfontaine

Van Gennip: ‘Kijk je naar gigantische expansie van China bijvoorbeeld, dan realiseer je dat de kracht in onze economie ligt in creativiteit en het leggen van nieuwe verbindingen. We moeten weer creatief zijn, daar zijn we goed in, en durven gaan voor kansen.’ ‘En iets harder worden,’ voegt Jorritsma daaraan toe.

Florestan van ’t Hek trekt er zijn jasje voor uit. Als ‘Baker & McKenzie’s next top model’ maakt de advocaatstagiair zich klaar voor zijn column over een niche in de markt van de financiële dienstverlening. Hij ziet een gebrek aan vertrouwen tussen investeerders en kapitaalzoekenden uit de groei-economieën van Azie, Brazilië en Oost-Europa. Nederland zou een brugfunctie kunnen vervullen door vraag en aanbod nader bij elkaar te brengen en te begeleiden in de uitschrijving van prospectussen. Met een goedkeuring van de Autoriteit Financiële Markten krijgt  het prospectus toegang tot de westerse kapitaalmarkten. Van ’t Hek: De door een Nederlandse notaris opgerichte NV straalt degelijkheid uit en met de goedkeuring van het AFM als financieel keurmerk krijgt de NV internationaal een hoge mate van betrouwbaarheid.’ Met dit product kan Nederland weer koploper worden in Europa en de opgelopen achterstand op Ierland en Luxemburg inhalen. ‘We moeten de eerste zijn om een aantrekkelijk belastingverdrag te sluiten met de kapitaalzoekende regio’s. Ook kan het vennootschaprecht flexibeler.’ Met dit product zullen bedrijven uit snelgroeiende economieën Nederland ‘als logisch vestigingland gaan zien,’ wat volgens Van ’t Hek ‘een multipliereffect kan hebben op de gehele Nederlandse economie’.

Junkie XL en Job Cohen

Van ’t Hek maakt plaats voor Rein Willems, president-directeur van Shell Nederland en voorzitter van het Innovatieplatform. Willems maakt deel uit van een panel met president-directeur van Schiphol Gerlach Cerfontaine, wethouder economische zaken in Amsterdam en voorzitter van de commissie Noordvleugel Lodewijk Asscher, en CEO en president van ASM International Arthur del Prado. Zij gaan met elkaar in gesprek over succes- en faalfactoren van de Nederlandse economie.

Lennart Booij vraagt Arthur del Prado naar het geheim achter het succes ASM. Del Prado: ‘Dit is de industrie met de meest complexe fabricagetechnologie. De kracht ligt in de koppeling van de verschillende disciplines die nodig zijn bij het maken van chips.’ Met deze multidisciplinaire strategie is ASM haar Aziatische concurrenten voorgebleven. Toch moet Rein Willems, het goede voorbeeld ten spijt, erop wijzen dat Nederland als geheel is afgezakt van de vijfde naar de dertiende plaats op de concurrentieladder. ‘We moeten weer durven excelleren.’ Willems pleit voor forse investeringen in het bètaonderwijs. ‘The revenge of the nerd,’ noemt hij dat. Vooral in het MKB, de toeleveranciers van de grote industrieën, moet volgens hem veel kennis worden gepompt.

Lodewijk Asscher ziet dat topkennis en toponderzoek niet voldoende wordt ‘vermarkt’, maar vindt de keuze voor een zuiver Angelsaksische model een ‘iets te gemakkelijke oplossing’. En ja, ook hij is geïnspireerd door de niet te stuiten groei van China, ‘maar dat betekent niet dat ik voor twee euro per dag een wolkenkrabber ga bouwen,’ aldus de Amsterdamse wethouder.

Dansen op de Zuidas

Als president-directeur van Schiphol speelt Gerlach Cerfontaine een belangrijke rol in de ontwikkeling van de Zuidas en, op grotere schaal, de Noordvleugel. Hij noemt als eerste urgentie de bereikbaarheid in de regio, ten tweede moet de woningvoorraad drastisch omhoog. Daarnaast moet er gewerkt aan de verblijfskwaliteit in de regio en moeten we wat doen met de jongeren die uit de boot dreigen te vallen. Cerfontaine: ‘We hebben wel visie maar kunnen deze vaak niet implementeren. Het is praktisch onmogelijk om bepaalde ideeën snel te realiseren.’ ‘Er is te veel bestuur, we zouden fors moeten snijden in de bestuurslagen,’ klinkt het instemmend uit de zaal. ‘Het is de frustratie van de kleine schaal,’ noemt een ander het. Lodewijk Asscher gaat hier in mee, hij wil de provincies afschaffen. Maar zowel Cerfontaine als Willems verwachten weinig direct gevolg van bestuurlijke hervormingen. ‘Een grondwetwijziging duurt zo twaalf jaar, daar kunnen we niet op wachten,’ zegt Cerfontaine. Willems benadrukt de noodzaak tot samenwerking, een gedeelde sense of urgency en wederzijds vertrouwen tussen de verschillende instituties. ‘Gewoon doen,’ is opnieuw een daadkrachtige reactie uit de zaal. ‘Durf die besluiten te nemen, waar wachten we op?’

Een debat dat nog lang door zou kunnen gaan. Maar ondertussen loopt aan de voet van het gebouw de straat vol met nieuwe gasten. De deelnemers aan het symposium gaan naar beneden voor de officiële opening van het Baker & McKenzie House. Die wordt verricht door burgemeester Job Cohen. Cohen staat op een podium naast de ingang naar het kantoor. Hij is verheugd met de aanwezigheid van het internationale advocatenbureau op de Zuidas, een bedrijf dat profiel geeft aan het nieuwe zakencentrum. De burgemeester mag plaatsnemen achter de draaitafels van de internationaal succesvolle DJ en componist Junkie XL (Tom Holkenborg) voor de openingsceremonie. Met een draai aan de knop laat Cohen een dikke laag mist neerdalen over het publiek. Junkie XL start zijn remix van Elvis’ a little less conversation. De volumeschuiven gaan omhoog. Stroboscopen schieten verblindende bundels licht door de rook en in de ramen van het kantoor zijn de silhouetten zichtbaar van danseressen. Het is vrijdagavond, de kantoren lopen leeg. Voor het podium vormt zich een dansende kluwen pakken en mantelpakjes. In de statige lounge van het prachtige Baker & McKenzie House gaat de champagne rond.
Er is een vlag gepland op Nieuwe Grond.